جهاد اقتصادی و اقتصاد مبتنی بر دانش؛ مفاهیم، چالش­ها و دستاوردها

اقتصاد دانش­ محور مفهومی است که در سال­های اخیر به کرات در کشور مورد استفاده قرار گرفته و تلقی­ های متفاوتی از این عبارت وجود دارد و این برداشت­ ها می­توانند بر سیاست­های علم و فناوری کشور تأثیر بگذارند. موضوع جهاد اقتصادی و اقتصاد دانش­ محور، با توجه به نام­گذاری سال 1390 به نام «جهاد اقتصادی»، ارتباطی تنگاتنگ پیدا کرده و فعالان و متفکران این حوزه را ملزم به بحث و استدلال پیرامون ارتباط اقتصاد دانش­ محور و جهاد اقتصادی کرده است.

از آنجا که بیش از یک دهه از توجه سیاست­گذاران کشور به مقوله اقتصاد دانش­ محور می­ گذرد، جای آن دارد که مفاهیم این حوزه مورد بررسی دقیق­ تر قرار گرفته و نیز عملکرد کشور و چالش­ های پیش رو را بسنجیم.

بررسی سیاست­ها و برنامه ­های پژوهش و فناوری کشور (قانون حمایت از شرکت­های دانش­ بنیان،نقشه­ ی جامع علمی کشور، برنامه­ های پنج­ساله توسعه و...)

یکی از حلقه­ های زنجیره پژوهش و فناوری در یک کشور سیاست­گذاری آن است. از جمله اسناد مهمی که در این راستا تدوین شده و برای رسیدن به اهداف چشم­ انداز 1404 کشور مورد استفاده قرار گرفته­ اند، می­ توان به نقشه­ ی جامع علمی کشور، برنامه­ های پنج­ ساله توسعه کشور و... اشاره نمود.

این همایش فرصت مناسبی خواهد بود برای اندیشمندان و متخصصان تا از زوایای گوناگون به بررسی این اسناد پرداخته و با بیان دیدگاه­ های خود، زمینه را برای اصلاح برنامه­ های آتی کشور فراهم کنند.

تحلیل نقش بخش غیردولتی در فعالیت و تأمین مالی پژوهش و فناوری در ایران و جهان

نتایج بررسی فعالیت­ها و سرمایه­ گذاری­های تحقیق و توسعه در ایران و سایر کشورهای جهان نشان ­می­دهد در کشورهای پیشرفته بنگاه­ های خصوصی سهم قابل توجهی در تحقیق و توسعه دارند، در حالی که در کشور ما بخش غیردولتی تمایل چندانی به هزینه کردن در R&D نداشته است.

در این همایش تلاش می­ شود به بررسی جایگاه بنگاه­ های بزرگ، شرکت­های خطرپذیر و بنگاه­ های کوچک در نظام علم و فناوری کشورهای پیشرفته بپردازیم و نیز علل سرمایه­ گذاری و فعالیت ناچیز بخش خصوصی داخل کشور در تحقیق و توسعه را مورد تجزیه و تحلیل قرار دهیم.

 

 بررسی ساختارها و نهادهای پژوهش و توسعه فناوری در کشور (پارک­های علم و فناوری، شرکت­های دانش­ بنیان، شهرک­های صنعتی، ستادهای ملی توسعه فناوری)

 یکی از سیاست­ های اصلی کشور در توسعه فناوری ایجاد ساختارها و نهادهای متنوع و متعدد بوده است. این نهادها در قالب پارک­های علم و فناوری، مراکز رشد، شهرک­های فناوری و ... مشغول به فعالیت هستند. با توجه به توسعه کمی و کیفی این ساختارها در سال­های اخیر، مطالعات و تحقیقات محدودی در رابطه با سیاست ایجاد ساختارهایی از این دست بر رشد و توسعه فناوری در کشور انجام شده است. در این محور بررسی جایگاه این نهادها در تحقق اهداف علم و فناوری کشور و فرصت­ها و چالش­های پیرامون رشد و توسعه این مراکز، مد نظر است تا به این واسطه ظرفیت علمی پژوهشی مناسب جهت پیشنهادات سیاستی پیرامون این مراکز در برنامه­ های آتی کشور فراهم شود.

مدیریت نوآوری و رشد توانمندی­ های فناوری در صنایع و بنگاه­ها؛ مفاهیم، تجارب و چالش­ها

صنایع و بنگاه­ ها نهادهای اصلی در اقتصادهای نوظهور و پیشرفته هستند. رفتار نوآورانه بنگاه­ ها و میزان تلاش آنها در توسعه قابلیت­ های فناورانه تحت تأثیر عوامل کلان و فرابنگاهی و درون­ بنگاهی است. تأثیر عوامل کلان بر رشد توانمندی­ های فناوری در سایر محورها مورد بحث قرار خواهد گرفت. در این محور دغدغه اصلی تأثیر عوامل بستری بنگاه­ها بر فعالیت­های نوآورانه و بررسی نقش و فعالیت­های مدیریتی در انجام فعالیت­های نوآورانه در بنگاه­هاست. این محور به دنبال آن است تا تصویر مناسبی از پژوهش­های انجام­ شده و همچنین تجارب مفید بنگاه­ های کشور در این زمینه به دست آید.

مدیریت پژوهش و فناوری در دانشگاه­ ها و مراکز پژوهشی؛ مفاهیم، تجارب و چالش­ها

مراکز تحقیقاتی و دانشگاه­ ها نهادهای اصلی تربیت نیروی انسانی و تولید دانش پایه­ ای و کاربردی برای نظام نوآوری کشور هستند. حرکت دانشگاه­ ها به سمت ارتباط با صنعت و کارآفرینی و توسعه فناوری نیازمند انجام اصلاحات ساختاری و تغییراتی در روند مدیریتی این مراکز است. در این محور بررسی مفاهیم پیرامون بازمهندسی دانشگاه­ ها و مراکز پژوهشی به سمت ارتباط مؤثر با جامعه و صنعت و همچنین بررسی تجارب مفید دانشگاه­ها و مراکز پژوهشی مد نظر قرار دارد. در این محور چالش­ های تئوریک و عملیاتی پیرامون این موضوع بررسی شده و پیشنهادات راهبردی و عملیاتی جهت تسریع روند دانشگاه­ها به سمت اصلاحات و تغییرات مثبت جمع­ بندی خواهد شد.